Voor een parttimer met een vast contract is de som eenvoudig: vier keer de uren per week. Lastiger wordt het bij oproepkrachten, nulurencontracten en parttimers die elke maand anders werken. Er is dan geen vaste werkweek om mee te vermenigvuldigen, en in de praktijk bouwen zij per gewerkt uur een percentage van een vakantie-uur op. Welk percentage dat is, maakt meer uit dan het lijkt. Deze gids rekent het verschil uit en laat een maandblad zien dat de opbouw en het saldo bijhoudt. Het tegoed en saldo voor vaste contracten rekent een verlofregistratie in Excel met vakantiesaldo per medewerker uit.
Bij wisselende uren bouw je vakantie-uren op als percentage van de gewerkte uren. Wie de vier weken vakantie uit vier weken op 48 gewerkte weken afleidt, komt op 4/48 = 8,33%; wie rekent met vier weken op 52 weken, op 4/52 = 7,69%. Welk percentage geldt, staat in de cao of de arbeidsovereenkomst, maar het resultaat mag niet onder het wettelijke minimum komen: 7,69% is alleen genoeg als ook over de opgenomen vakantie-uren wordt opgebouwd.
Wat de wet vastlegt en wat ze openlaat
Artikel 7:634 BW geeft een werknemer over een jaar waarin hij over de volledige overeengekomen arbeidsduur recht op loon had, aanspraak op ten minste vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week. Wie maar een deel van het jaar recht op loon had, krijgt een evenredig deel. Dat werkt goed als er een overeengekomen arbeidsduur is.
Bij een nulurencontract is die er niet. De Rijksoverheid schrijft dat ook dan recht bestaat op vier keer het aantal uren dat iemand per week werkt, dat de opbouw plaatsvindt over de gewerkte uren, en dat in de praktijk daarom vaak per gewerkt uur een percentage van een vakantie-uur wordt opgebouwd. Hoe de werkgever de vakantie-uren berekent, staat volgens de Rijksoverheid in de cao of het arbeidscontract. Dat geldt voor 2027. Volgens Ondernemersplein gaat op 1 januari 2028 de Wet meer zekerheid flexwerkers in: nulurencontracten zijn dan niet meer toegestaan en er komt een bandbreedtecontract met een minimum- en maximumaantal uren, behalve voor onder meer jongeren, scholieren, studenten met bijbanen en AOW-gerechtigden.
8,33 of 7,69 procent: waar het verschil vandaan komt
Iemand die het hele jaar 20 uur per week werkt en vier weken vakantie neemt, werkt 48 weken: 960 uur. Zijn wettelijke vakantie is 80 uur. Per gewerkt uur is dat 80 / 960 = 8,33%. Deelt iemand de vier weken door 52 weken, dan krijgt hij 7,69%, en over 960 gewerkte uren is dat 73,8 uur. Het lagere percentage is alleen gelijkwaardig als ook over de opgenomen vakantie-uren zelf weer vakantie wordt opgebouwd; anders mist er ongeveer een vakantiedag per jaar.
Een eigen voorbeeld over 2027: een medewerker zonder vaste uren werkt per maand tussen 24 en 88 uur, samen 784 uur, en neemt in juli 24 en in augustus 16 vakantie-uren op.
| A Maand | B Gewerkt | C Opbouw 8,33% | D 7,69% alleen over gewerkt | E Opgenomen | F Saldo bij 8,33% | G Saldo bij D |
|---|---|---|---|---|---|---|
| januari | 58 | 4,83 | 4,46 | 0 | 4,83 | 4,46 |
| februari | 64 | 5,33 | 4,92 | 0 | 10,17 | 9,38 |
| maart | 72 | 6,00 | 5,54 | 0 | 16,17 | 14,92 |
| april | 66 | 5,50 | 5,08 | 0 | 21,67 | 20,00 |
| mei | 81 | 6,75 | 6,23 | 0 | 28,42 | 26,23 |
| juni | 88 | 7,33 | 6,77 | 0 | 35,75 | 33,00 |
| juli | 47 | 3,92 | 3,62 | 24 | 15,67 | 12,62 |
| augustus | 24 | 2,00 | 1,85 | 16 | 1,67 | −1,54 |
| september | 79 | 6,58 | 6,08 | 0 | 8,25 | 4,54 |
| oktober | 70 | 5,83 | 5,38 | 0 | 14,08 | 9,92 |
| november | 74 | 6,17 | 5,69 | 0 | 20,25 | 15,62 |
| december | 61 | 5,08 | 4,69 | 0 | 25,33 | 20,31 |
| 2027 | 784 | 65,33 | 60,31 | 40 |
In kolom D staat wat er gebeurt als iemand 7,69% alleen over de gewerkte uren rekent: dan staat het saldo eind augustus op −1,54 uur en mist er over het jaar ruim 5 uur (784 × (4/48 − 4/52) = 5,03). Die variant blijft onder het wettelijke minimum en is dus geen keuze; ze staat er alleen om het verschil te laten zien. Met 8,33% blijft er eind augustus 1,67 uur over.
Het maandblad in Excel
Op een eigen blad Opbouw oproep (eigen) staan de kolommen precies zoals in de tabel: vanaf rij 2 de maand in A, de gewerkte uren in B en de opgenomen vakantie-uren in E. In I1 staat het afgesproken percentage als breuk, =4/48, zodat Excel met de exacte waarde rekent in plaats van met een afgeronde 8,33%; in J1 staat ter vergelijking =4/52. Dan:
C2: =B2*$I$1D2: =B2*$J$1F2: =C2-E2 en F3: =F2+C3-E3G2: =D2-E2 en G3: =G2+D3-E3
Geef C tot en met G de getalnotatie met twee decimalen; afronden met AFRONDEN doe je pas op het jaartotaal, anders tellen twaalf kleine afrondingen op. Met =AFRONDEN(SOM(C2:C13);2) staat het opgebouwde jaartotaal in één cel. Kolom D en G laten bij een nieuwe cao of contractwijziging zien hoeveel uur een te laag percentage zou kosten.
Tijdens vakantie houdt de werknemer recht op loon (artikel 7:639 BW), en artikel 7:634 BW geeft vakantie over elke periode met recht op loon. Wie 7,69% rekent, moet dat dus over alle betaalde uren doen, ook de opgenomen vakantie-uren. Een afspraak die onder het minimum uitkomt, mag volgens artikel 7:645 BW niet: van het minimum kan niet ten nadele van de werknemer worden afgeweken.
Vervallen, bovenwettelijk en de verlofregistratie
De opbouw per uur verandert niets aan de vervaltermijn. Wettelijke vakantie-uren vervallen zes maanden na de laatste dag van het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd, tenzij de werknemer redelijkerwijs niet in staat was om vakantie op te nemen; de uren uit 2027 dus op 1 juli 2028. Een schriftelijke afspraak mag die termijn alleen verlengen. Bovenwettelijke uren bouwt een oproepkracht op als de cao of het contract dat geeft, vaak met een eigen percentage; houd ze in een aparte kolom bij.
De verlofregistratie bij Excelmodellen rekent volgens de productbeschrijving het wettelijke tegoed als 4 × de arbeidsduur uit de contracturen per medewerker en houdt wettelijk en bovenwettelijk verlof apart bij. Voor iemand zonder vaste uren is er geen vaste arbeidsduur; houd de opbouw dan op het eigen maandblad bij. Hoe het saldo en de verloftypes in het bestand werken, staat op de pagina over het verlofsaldo en de verloftypes. Wat een brugdag in 2027 aan vakantie-uren kost, rekent de verlofplanning voor het team voor. Dagen waarop de werknemer tijdens een vastgestelde vakantie ziek is, gelden volgens artikel 7:638 lid 8 BW niet als vakantie, tenzij hij daarmee instemt; het registreren van verzuim staat in de gids over verzuimregistratie met signalen. Alle gidsen staan in het overzicht met onderwerpen.
Veelgestelde vragen
Bouw je vakantie-uren op over de vakantie-uren zelf?
Voor het wettelijke minimum wel: ook tijdens vakantie is er recht op loon, en over elke periode met recht op loon bouwt de werknemer vakantie op. Rekent de cao of het contract met 7,69%, dan hoort dat percentage daarom over alle betaalde uren te gaan. Rekent de afspraak alleen gewerkte uren, dan is 8,33% nodig om op vier weken vakantie te komen.
Krijgt een oproepkracht ook vakantiegeld?
Ja. Ook met een nulurencontract is het vakantiegeld minimaal 8% van het brutoloon over het afgelopen jaar. Dat staat los van de vakantie-uren in deze gids.
Wat als het saldo in de zomer negatief wordt?
Dan is er meer vakantie opgenomen dan er op dat moment was opgebouwd. Spreek vooraf af of dat mag en hoe een negatief saldo bij vertrek wordt behandeld; een maandblad laat het al in juni zien, voordat de vakantie wordt vastgesteld.
Bronnen
- wetten.overheid.nlBurgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:634
- wetten.overheid.nlBurgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:639
- wetten.overheid.nlBurgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:640a
- wetten.overheid.nlBurgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:645
- RijksoverheidNulurencontract: vakantiedagen en vakantiegeld
- Ondernemersplein (RVO)Nulurencontracten niet meer toegestaan
- wetten.overheid.nlBurgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:638
Eén percentage, één keer goed afspreken
Wie zonder vaste uren werkt, bouwt vakantie op per gewerkt uur. Leg vast welk percentage geldt en houd het saldo per maand bij, dan is er in de zomer geen verrassing.
Naar de verlofregistratie